Roestwater verziekt ramen Schiecentrale

Het Kraton 230 gebouw waarin onder meer RTV Rijnmond huist, is onderdeel van de voormalige Schiecentrale aan de Lloydpier in Rotterdam. Dit imposante complex is herontwikkeld door Robert Winkel van Mei Architecten. De gevel is bekleed met gietijzeren panelen en zoals verwacht roesten die heftig. Het roestwater tast het glas aan, maar daar was volgens gevelanalist Nico Hendriks niet op gerekend.

Het stedenbouwkundige plan voor de Lloydpier in Rotterdam is van Kees Rijnboutt. Het gebied kan gezien worden als een campus van audiovisuele activiteiten. Er zijn dan ook diverse bedrijven gevestigd die zich daarmee bezighouden, zoals reclamebureaus, geluidsstudio’s, webbedrijven en natuurlijk de locale radio- en televisiezender RTV Rijnmond. Maar ook zijn er een theater, een basisschool en diverse restaurants en niet te vergeten de Lloydtoren, een kolossaal appartementengebouw, eveneens ontworpen door Mei Architecten. De Lloydpier ligt prachtig, omringd door de Schiehaven en de Nieuwe Maas en ontsloten door de Lloydkade en de Kratonkade. In vele opzichten ademt hier nog de vroegere haven. Die vormde dan ook de inspiratie voor Robert Winkel om het gebouw te bekleden met materiaal dat deed denken aan roestige zeecontainers en putdeksels. Dat is heel fraai gelukt. Behalve bij de afvoer van het roestwater.

Gevelpanelen
Voor het ontwikkelen van de gevelpanelen ging de architect bepaald niet over één nacht ijs. Al in 2001 kwam hij op het idee om de gevel te bekleden met gietijzer. Op die manier zou er een relatie ontstaan met de bonkige Schiecentrale en de roestige schepen die vroeger aan de Lloydpier lagen aangemeerd. Omdat een roestende gietijzeren bekleding van een gevel voor zover bekend nog nooit eerder was vertoond, deed het architectenbureau op eigen initiatief uitgebreid onderzoek. Het principe was eigenlijk heel simpel: we nemen gewoon gietijzeren putdeksels en hangen die op. En zo maakte een heuse (Belgische) fabrikant van putdeksels een aantal exemplaren van een speciale variant met daarin meegegoten de tekst: MOCK-UP 4a FASE SCHIECENTRALE JULI 2004. Kijken wat er gebeurt, dachten ze.

Foto's worden geladen

Aanzicht van de langsgevel van het Kraton 230 gebouw, waarin o.a. RTV Rijnmond.

Foto's

• 
• 
• 
• 
• 
• 

Mock-up
De mock-up van een 1 verdieping hoog geveldeel, bekleed met bijzondere putdeksels, stond twee jaar naast de bouwplaats. In dit proefdeel was ook een kozijn opgenomen. Zo konden het materiaalgedrag en de effecten van de bouwkundige aansluitingen worden gevolgd. Dat nam men vol vertrouwen aan. De foto’s in het informatieblad van Mei architecten en stedenbouwers, ‘Gietijzeren gevelpanelen – Kraton 230’ laten zien dat in de loop van de tijd de kleur van de panelen veranderde van bijna zilverachtig grijs via geel en oranje naar diepbruin. De oxidatielaag was toen hard en ‘kristalvormig’ geworden. En ook, lees ik, zou die er niet meer zo makkelijk afspoelen. Tja, waar is die constatering dan wel op gebaseerd? Die bruine verkleuring was er pas na ongeveer twee jaar. Ga nu maar eens kijken, na drie jaar!

Langetermijn-gedrag
Bij het realiseren van een bijzondere gevel zoals die van Kraton 230 is het maken van een mock-up van een gevelfragment een goede zaak. In de praktijk gebeurt dit om de maakbaarheid en vooral de bouwkundige aansluitingen te onderzoeken. Ook worden mock-ups gebruikt om de wind- en waterdichtheid te testen met een ter plaatse gemaakte proefkast. Daar komt bijna altijd informatie uit, die heel nuttig is bij de eigenlijke bouw van de gevel. Maar een mock-up is nauwelijks geschikt om een betrouwbare voorspelling te kunnen doen van het langetermijn-gedrag van materialen. In het geval van gietijzer is al heel lang bekend dat zich na enige tijd een dichte laag vormt waardoor de kern goed is beschermd. Daar maakte Sir Christopher Wren (1632-1723) al gebruik van. Maar het roestwater blijft stromen.

Roestwater
Over afstromend roestwater hebben de architect en zijn adviseurs wel degelijk nagedacht. Zelf spreken ze van: ‘Door een slim verholen gotensysteem komt er geen aflopend roestwater op de ramen’. De werkelijkheid is anders, de gootjes zijn duidelijk te klein. Ook het juryrapport Staalprijs 2008 (nominatie) heeft het over de verholen goten en meldt ook: ‘De onderhoudskosten zijn minimaal’. Ook dat lijkt in de praktijk niet te kloppen. De etsing van het glas door roestwater is dusdanig ernstig dat die alleen te verwijderen is door polijsten. Daarna wordt het raam gewassen en ziet het er weer als nieuw uit. Maar die klus duurt zeker zes weken en zoals een medewerker van het betreffende gespecialiseerde bedrijf zei in een interview (met Radio Rijnmond, jawel): ‘…en dan begint het gewoon weer opnieuw’.