Scheepsschoorsteen in triple glas
Kantoorgebouw The Curve is een nieuw icoon in het havengebied van Amsterdam. Een opvallend gebouw: stand alone, transparant, asymmetrisch met scheve wanden en elliptisch in de plattegrond als contrast tussen blokachtige rechthoekige gebouwen.
Een gigantische glazen schoorsteen van een zeesleper, dat is de connotatie die het gebouw The Curve met het noordelijk havengebied van Amsterdam verbindt. The Curve heeft een ellipsvormige ‘footprint’ van 54 bij 26 meter. Het volume loopt als een elliptische schuine kegel naar boven tot een hoogte van ruim 26 meter. Het gebouw heeft grote vrije vloeroppervlaktes, verdeeld over zes bouwlagen. Een volledig structurele glasgevel met verdiepingshoge glaspanelen zorgt voor een zeer transparant gebouw. Het heeft een moderne en technisch hoogwaardige uitstraling en voldoet aan alle eisen van klimaatbeheersing en duurzaamheid.
Constructie
Het gebouw is ontworpen door Ed Veenendaal van OZ+V architecten in opdracht van de Kroonenberg Groep. Voor dit project is Octatube als onderaannemer opgetreden en in die hoedanigheid verantwoordelijk voor het engineeren, produceren en monteren van de glazen gevels (2660 m2). Vanuit het 3D-model van Octatube zijn onder andere de betoncontouren en de aansluitingen en maatvoering voor alle leveranciers van de onderaannemer vastgelegd (mini BIM). Deze methode van engineeren maakt integraal ontwerpen, bouwen en onderhouden een stuk gemakkelijker. Hiermee zijn tevens bouwfouten en faalkosten te minimaliseren.
De hoofddraagconstructie bestaat uit een stabiele kern met liften en trappenhuis, gewapend betonnen (bollen)vloeren en schuin gestorte betonkolommen in verschillende richtingen, evenwijdig aan de vorm van de glasgevel. De draagconstructie van de gevels is opgebouwd uit stalen ellipsbuizen, parallel aan de gevelbeglazing.
Vormcomplexiteit
De vorm van het gebouw wordt bepaald door een ellips op de bovenzijde van het dak en een asymmetrisch aangelegde ellips op de begane grond, met daartussen de gevelkolommen en gevelpanelen als rechte lijnen tussen boven- en onderellips. De schuine en conische ellipsvorm van het gebouw resulteerde in een gebouwenvelop die opgedeeld is in verdiepingshoge glaspanelen. Vanwege duurzaamheideisen is gekozen voor triple-glaspanelen, die – door de schuine stand – een overspanning tot vijf meter lengte maken. Dat zijn enorme panelen, die dan ook met de grootste voorzichtigheid gedimensioneerd zijn. Door de geometrie van het gebouw zijn alle glaspanelen in het gebouw uniek van vorm. Het technisch ontwerp en de toepassing van hoogwaardig drievoudig isolatieglas met argon gevulde spouwen en een zonwerende coating maken dat dit kantoorgebouw een U-waarde heeft van slechts 0,6 W/m²K.
Projectgegevens
| Engineering/gevelbouw | Octatube Nederland BV, Delft |
|---|---|
| Locatie | Klaprozenweg, Amsterdam |
| Opdrachtgever | Kroonenberg Groep BV, Schiphol, kroonenberg.nl |
| Ontwerp | OZ+V Architecten (Ed Veenendaal), Amsterdam |
| Uitvoering | BAM Utiliteitsbouw BV, regio Amsterdam, Amsterdam |
| Constructieadviseur | Pieters Bouwtechniek BV, Utrecht |
| Start engineering | januari 2010 |
| Start montage gevels | September 2010 |
| Oplevering gebouw | Juli 2011 |
| Tekst | Joeri Bijster, Mick Eekhout, Octatube Nederland, Joop Wilschut, JWProducties |
| Foto's | Octatube Nederland, Henk Wind |
Principeontwerp
Een grote uitdaging bij het technisch ontwerp van de gevels was het onder controle krijgen van deze vormcomplexiteit. Een belangrijke methode die Octatube hiervoor ingezet heeft, is het ‘parametrisch engineeren’. Eerst is een principeontwerp gemaakt, dat daarna is uitgewerkt tot verschillende details per oplegging: ‘Industrialisation in lots of one’.
Een voorbeeld hiervan is dat op een slimme manier vanuit één basismodel langs iedere vloerrand 54 verschillende consoles ontwikkeld zijn. Deze consoles bestaan uit drie vlakken, waarmee in alle richtingen de juiste schuinstand te realiseren was. De XY-, XZ- en YZ-vlakken konden als parameters worden ingevoerd en zo was het detail op eenvoudige wijze aan te passen aan de verschillende posities. Elke vloerlaag heeft zijn karakteristieke maximale en minimale hellingshoeken en de 54 details per verdieping hebben weer kleinere afwijkingen, hiervan afgeleid. De drie met een laser gesneden platen van elke console waren gemakkelijk in elkaar te schuiven met hulp van lippen en sleuven en vervolgens af te lassen.
Met een mock-up zijn onder andere dit principe van de consoles, de hoekprofielen en de afwerkingen in zetwerk getest.
Gevelconstructie
De ellipsbuizen die de constructie van de structurele gevel vormen, sluiten goed aan bij de plattegrond van het gebouw en zorgen tevens voor maximale transparantie, omdat ze slank zijn in hun dwarsdoorsnede en stijf in de langsdoorsnede. De middendeelhoek van de glasaansluitingen ligt visueel ook mooi in lijn met de doorsnede van de lange as van de ellipsbuis.
De enorme glasgewichten – sommige meer dan 1000 kg – worden gedragen door gegoten roestvast stalen bevestigingsconstructies met klemschijven. De gevelstijlen staan dus los van het structureel gekitte glas. Dit maakt de gevel nog transparanter. De klemplaatjes die het glas borgen, geven een extra ritmiek aan de gevel en het ontwerp is daarop bewust gedetailleerd.
Om de kitnaden overal even breed te houden is voor de verschillende glasstanden gebruikgemaakt van het ‘molenwiekprincipe’, zodat de beglazing aan de buitenzijde altijd met dezelfde tussenliggende afstand op elkaar aansluit. Dit geeft het gebouw een extra verfijnde uitstraling. Aan de binnenzijde treden verschillen op, maar dat was niet maatgevend en minder in het oog lopend.
Brandveiligheid
Het triple glas (dubbele spouw) is opgebouwd uit vijf glaslagen, waarbij de binnenste en buitenste glasplaat gelaagd zijn uitgevoerd en het middelste paneel enkelvoudig is. De geharde glasplaten worden geacht afdoende te beschermen tegen brandoverslag, in combinatie met het vogelbekdetail van de vloerranden, dat 60 minuten brandwerendheid oplevert. Dat is onder meer gebleken toen in 2002 vlak voor de opening een externe brand werd gesticht bij het stadhuis van Alphen aan den Rijn. De dubbelglas panelen, bestaande uit twee panelen volledig gehard glas, werkten toen daadwerkelijk als hittescherm en sprongen niet kapot. Wel leden ze kwaliteitsverlies doordat de siliconen verkitting wegsmolt. De triple-glasgevels van de Curve hebben vier geharde glasplaten in plaats van twee.
Een extra uitdaging bij de keuze van het juiste glas was overigens het verschil in tint dat zou kunnen optreden tussen het glas in de gevel en het glas dat voor de dakrand langs omhoog staat. Hiervoor zijn diverse glassoorten en samples vergeleken.
Vooraf opgebouwd
Om een optimale doorloop- en montagetijd mogelijk te maken, is de constructie van de ‘hoed’, de bovenste constructieve ring, vooraf in de fabriek opgebouwd om de maatvastheid te controleren. Hierna is deze staalconstructie verzinkt en gepoedercoat. Aanvankelijk was het idee om dit onderdeel in zijn geheel inclusief het glas op het werk in te hijsen. Hier is uiteindelijk niet voor gekozen vanwege de kwetsbaarheid van het glas, de grote gewichten van de glaspanelen en de relatief grote vereiste sterkte als de kroon als één geheel gehesen zou worden. Voor de montage van de glaspanelen is met diagonale elastieken van elk glaspaneel het zwaartepunt bepaald. Met speciale zuigers waren alle panelen in hun juiste stand te kantelen.
